Temat: ONZ: historia, struktura, cele i zadania.

 

1. 1. Historia.

Po wybuchu II wojny światowej uznano, że Ligę Narodów powinna zastąpić nowa organizacja. Z inicjatywą powołania organizacji, która stałaby na straży pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, wyszły państwa koalicji antyhitlerowskiej. Pierwszym krokiem, który doprowadził do powstania ONZ, było podpisanie w sierpniu 1941 roku Karty Atlantyckiej, w której Prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt i premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill zaproponowali zasady międzynarodowej współpracy w obronie pokoju i bezpieczeństwa. Kartę podpisał ZSRR, a 1 stycznia 1942 roku przedstawiciele 26 krajów uczestniczących w wojnie z państwami Osi proklamowali swoje poparcie dla Karty przez podpisanie Deklaracji Narodów Zjednoczonych. Pierwszy projekt Karty Narodów Zjednoczonych powstał w czasie konferencji w Dumbarton Oaks w 1944 roku. Wówczas to uzgodniono cele, strukturę i model funkcjonowania przyszłej organizacji. 25 kwietnia 1945 roku w San Francisco odbyła się konferencja założycielska z udziałem 50 państw. ONZ skupia obecnie 189 krajów członkowskich. Jej siedzibą jest Nowy Jork, a siedzibą europejską- Genewa. Językami oficjalnymi: chiński, angielski, francuski, rosyjski, hiszpański oraz arabski.

1. 2. Cele i zadania.

ONZ ma 4 podstawowe cele:

• Utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa za pomocą skutecznych środków zbiorowych;
• Rozwijanie przyjaznych stosunków pomiędzy narodami, opartych na poszanowaniu zasady równouprawnienia i samostanowienia narodów;
• Rozwiązywanie dzięki międzynarodowej współpracy zagadnień międzynarodowych o  charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym i humanitarnym;
• Stanowienie ośrodka harmonizowania działalności międzynarodowej, zmierzającej do osiągnięcia tych wspólnych celów.

 

Podstawowe zasady, których powinny przestrzegać państwa członkowskie:

• Suwerenna równość wszystkich członków,
• Wykonywanie w dobrej wierze zobowiązań;
• Załatwianie sporów międzynarodowych środkami pokojowymi;
• Powstrzymywanie się od groźby użycia siły;
• Okazywanie wszelkiej pomocy ONZ;
• Wpływanie na państwa, które są członkami ONZ, aby postępowały zgodnie z jej zasadami;
• Nie ingerowanie ONZ w sprawy, które należą do wewnętrznej kompetencji państw.

 

1. 3. Struktura ONZ.

ONZ składa się z organów głównych i pomocniczych. Organy główne to:

• Zgromadzenie Ogólne- jest organem plenarnym, skupiającym wszystkich członków, reprezentowanych przez swoich delegatów na dorocznych sesjach.
• Rada Bezpieczeństwa- organ bezpieczeństwa międzynarodowego, pełniący funkcję centrum strategiczno- zarządzającego. Składa się z 5 członków stałych: Stany Zjednoczone, Rosja, Wielka Brytania, Chiny i Francja oraz z 10 niestałych, wybieranych na 2 lata przez Zgromadzenie Ogólne.
• Rada Gospodarczo- Społeczna- organ koordynujący międzynarodową współpracę gospodarczo- społeczno- kulturalną. Składa się z 54 członków wybieranych przez Zgromadzenie Ogólne na trzy lata. Rada koordynuje działalność wyspecjalizowanych organizacji ONZ:

 

-          IBRD- Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju,

-          IMF- Międzynarodowy Fundusz Walutowy,

-          ILO- Międzynarodowa Organizacja Pracy,

-          FAO- Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i rolnictwa,

-          UNESCO- Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury,

-          WHO- Światowa Organizacja Zdrowia,

-          WTO- Światowa Organizacja Handlu.

 

• Rada Powiernicza- składa się z 5 stałych członków Rady Bezpieczeństwa. Jej zadaniem jest nadzorowanie administracji sprawowanej przez poszczególne państwa na terytoriach powierniczych ONZ. Działalność Rady zawieszono, gdyż nie ma obecnie takich terytoriów.
• Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości jest głównym organem sądowym ONZ z siedzibą w Hadze. W jego skład wchodzi 15 sędziów wybieranych przez zgromadzenia Ogólne i Rade bezpieczeństwa na 9 lat.
• Sekretariat- organ administracyjno- techniczny. Kieruje nim najwyższy rangą funkcjonariusz międzynarodowy- sekretarz generalny wybierany na 5 lat przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa.

Dotychczas funkcję sekretarza generalnego pełnili:

Tragve Lie- Norwegia 1946- 1953

Dag Hammarskjold- Szwecja 1953- 1961

U Thant- Birma 1961- 1971

Kurt Waldheim- Austria 1071- 1981

Javier Perez de Cuellar- Peru 1982- 1991

Butros Ghali- Egipt 1992- 1997

Kofi Annan- Kenia od 1997 -2006

Ban Ki –Moon Korea pd 2007

• Międzynarodowy Trybunał Karny- organ sądowy do spraw najcięższych zbrodni.

 

4. Udział Polski w pracach ONZ:

Polska podpisała Kartę Narodów Zjednoczonych jako 51 państwo 15 października 1945 roku (minister spraw zagranicznych Wincenty Rzymowski). Wielokrotnie występowała z inicjatywami, z których najważniejsze to:

• W zakresie rozbrojenia: 1957 rok- plan Rapackiego, dotyczący utworzenia w Europie Środkowej strefy bezatomowej, 1964 rok- plan Gomułki, dotyczący zamrożenia zbrojeń w Europie Środkowej, 1964 rok- propozycja odbycia Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;
• W zakresie problematyki społecznej: 1959 rok- Deklaracja Praw Dziecka, 1990 rok- Konwencja Praw dziecka, 1994 rok- ogłoszenie Międzynarodowego Roku rodziny;
• W zakresie problematyki prawnej: 1998 rok- Konwencja o nie przedawnianiu zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, 1996 rok- Konwencja o zwalczaniu międzynarodowej przestępczości zorganizowanej.

 

Temat: Integracja militarna w ramach NATO.

 

NATO (Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego) powstało w okresie zimnej wojny i miało stworzyć w Europie przeciwwagę dla bloku państw wschodnich. Podstawą prawną NATO jest traktat północnoatlantycki, podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie. Podpisało go 12 państw: Francja, Wielka Brytania, Belgia, Holandia, Luksemburg, Dania, Islandia, Norwegia, Włochy, Portugalia, Kanada i USA. W następnych latach sojusz ulegał rozszerzeniu: w 1952 roku przyjęto Turcję i Grecję, w 1955- RFN, w 1982 roku Hiszpanię, a w 1999 roku Polskę, Czechy i Węgry. Kwatera główna NATO znajduje się w Brukseli.

 

Najważniejszym zapisem traktatu północnoatlantyckiego jest  artykuł 5, z którego wynikają trzy najważniejsze zasady:

• Zasada solidarności wobec napaści,
• Zasada użycia siły zbrojnej w obronie napadniętego,
• Zasada zgodności reakcji, wymagająca zareagowania na agresję stosownie do jej rozmiarów.

 

Struktura organizacyjna:

• Polityczna (współpraca polityczna państw członkowskich, tworzenie i wprowadzanie wspólnej polityki paktu). W skład struktury politycznej wchodzą dwa typy instytucji, różniących się między sobą uprawnieniami:

-          reprezentacje narodowe państw członkowskich w sojuszu, znajdujące się w Kwaterze Głównej w Brukseli;

-          instytucje międzynarodowe: Rada Północnoatlantycka (najważniejsze forum decyzyjne sojuszu), sekretarz generalny (osoba cywilna- obecnie funkcję sprawuje George Robertson z Wielkiej Brytanii), Komitet wojskowy (szefowie obrony państw członkowskich sojuszu, najwyższa władza wojskowa w NATO) i Międzynarodowy Sztab Wojskowy.

• Wojskowa. Całość sił zbrojnych oddelegowana przez państwa członkowskie do działań w ramach NATO tworzy połączone siły zbrojne. Struktura wojskowa pozostaje pod kontrolą i kierownictwem politycznym. W jej skład wchodzą liczne dowództwa, obejmujące swym zasięgiem cały obszar północnoatlantycki.

 

Droga Polski do NATO:

Proces przystępowania Polski do NATO został zapoczątkowany w 1989 roku, po odzyskaniu przez Polskę suwerenności w realizowaniu polityki zagranicznej. Po likwidacji Układu Warszawskiego (1991) i rozpadzie ZSRR Polska w 1992 roku oficjalnie sformułowała dążenie do uzyskania pełnego członkostwa w NATO. W 1994 roku przystąpiła do programu „Partnerstwo dla pokoju”, którego celem było przygotowanie do współdziałania wojskowego z krajami NATO przez wspólne ćwiczenia wojskowe i zwiększenie kontroli cywilnej nad siłami zbrojnymi. W 1996 roku przyjęto ustawę o cywilnej kontroli nad armią i strukturze Ministerstwa Obrony Narodowej. W lipcu 1997 roku sekretarz stanu USA Madeleine Albright zaprosiła 3 kraje: Polskę, Czechy i Węgry do rozmów na temat uzyskania członkostwa. Po ich zakończeniu umowa akcesyjna została ratyfikowana przez parlamenty państw członkowskich oraz przez Sejm RP. Umożliwiło to przekazanie 12 marca 1999 roku w miejscowości Indepedence (USA) przez ministra Geremka dokumentów ratyfikacyjnych o wstąpieniu Polski do NATO.

 

 

Temat: Geneza integracji europejskiej- droga Polski do Unii Europejskiej.

 

Integracja to formalny, świadomy proces, mający na celu pogłębienie wzajemnych powiązań i wymiany między grupą krajów:

• Integracja ekonomiczna,
• Integracja polityczna;
• Integracja gospodarcza (strefa wolnego handlu, unia celna, wspólny rynek, unia gospodarcza i pełna integracja gospodarcza). Pełną integrację jako jedyna organizuje Unia Europejska.

 

Najważniejsze fakty dotyczące procesu integracji europejskiej:

• W 1950 roku francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman przedstawił propozycję francuskiego polityka i ekonomisty Jeana Monneta, polegającą na utworzeniu wspólnoty interesów Francji i Niemiec dzięki powierzeniu zarządzania rynkiem węgla i stali niezależnej instytucji.
• 1952 – utworzenie przez Belgię, Francję, RFN, Włochy, Luksemburg i Holandię Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS), powstałej z połączenia przemysłów węglowo- stalowych w ramach wspólnego rynku, zarządzanej przez niezależne instytucje o charakterze ponadnarodowym.
• 1958- Traktaty rzymskie powołują do życia Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EUROATOM), rozszerzając wspólny rynek na wszystkie sektory gospodarki w krajach członkowskich.
• 1967- ustanowienie jednej Komisji Europejskiej dla trzech wyżej wymienionych wspólnot oraz ujednolicenie ich pod względem organizacyjnym. W zasadzie od tej daty zaczęto używać nazwy Wspólnota Europejska.
• 1968- ujednolicenie polityki rolnej w celu ochrony rolnictwa państw członkowskich przed konkurencją tańszych artykułów zagranicznych.
• 1968- utworzenie unii celnej, to znaczy zniesienie cła we wzajemnych stosunkach członków wspólnoty.
• 1970- wprowadzenie wspólnej polityki handlowej wobec krajów trzecich.
• 1973- Przystąpienie do Unii Wielkiej Brytanii, Irlandii i Danii.
• 1979- przeprowadzenie pierwszych  bezpośrednich i powszechnych wyborów do Parlamentu Europejskiego oraz wprowadzenie w życie europejskiego systemu monetarnego (system stabilizacji kursów między walutami krajów członkowskich Unii).
• 1981- przystąpienie do Wspólnoty Grecji.
• 1985- zawarcie przez Francję, RFN, Belgię, Holandię i Luksemburg porozumienia o znoszeniu kontroli na wspólnych granicach, tzw. Porozumienie z Schengen. Weszło w życie w 1995 roku, później przystąpiły do niego wszystkie państwa Unii z wyjątkiem Wielkiej Brytanii i Irlandii.
• 1986- Przystąpienie do Wspólnoty Hiszpanii i Portugalii.
• 1987- Określenie w Jednolitym akcie europejskim planów utworzenia do 1992 roku jednolitego rynku, na którego obszarze miałyby obowiązywać tak zwane cztery swobody: wolnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału. Wprowadzenie w życie głosowania większościowego w ramach legislacji dotyczącej jednolitego rynku oraz zwiększenie władzy Parlamentu Europejskiego.
• 1992- podpisanie Traktatu o Unii Europejskiej w Maastricht oraz przesłanie go do państw członkowskich w celu ratyfikacji. Traktat ten składa się z dwóch części: Traktatu o unii politycznej oraz Traktatu o unii gospodarczo- walutowej. Dał początek wprowadzeniu unii gospodarczo- walutowej, zakładając istnienie wspólnej waluty oraz utworzenie Europejskiego Banku  Centralnego. Wprowadził również dwie wspólne dziedziny działalności o charakterze międzyrządowym: wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa oraz współpracę w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych.
• 1993- początek funkcjonowania jednolitego rynku, a od listopada wejście w życie Traktatu z Maastricht.
• 1995- Przystąpienie do Unii Europejskiej Austrii, Finlandii i Szwecji.
• 1997- podpisanie traktatu amsterdamskiego, który wprowadził nowelizację dotychczasowego prawa Unii między innymi w sprawie ochrony środowiska, zwalczania bezrobocia, przestrzegania praw człowieka, obywatelstwa Unii oraz wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (możliwość wykorzystania sił zbrojnych do przeprowadzenia misji pokojowych i humanitarnych).
• 1998- decyzja 11 krajów członkowskich o przystąpieniu do Europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej. (Wielka Brytania, Dania i Szwecja odmawia udziału w Unii Walutowej). Państwa te decydują o zastąpieniu walut narodowych przez wspólną walutę euro. Od 1 stycznia 1999 roku euro staje się samodzielną walutą.
• 2001- podpisanie traktatu nicejskiego przygotowującego instytucje Unii do rozszerzenia.
• 2002- wprowadzenie do obiegu od 1 stycznia banknotów i monet euro oraz eurocentów. Euro staje się prawnym środkiem płatniczym.
• 13 grudnia 2002 r. – finał negocjacji pomiędzy 10 państwami Europy Środkowej i Południowej a UE w Kopenhadze.
• 31 marca 2003 r. – w ramach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE bierze udział w operacjach utrzymywania pokoju na Bałkanach, początkowo w byłej Jugosławii, a następnie w Bośni i Hercegowinie. W obu przypadkach siły pod wodzą UE zastępują jednostki NATO.
• 16 kwietnia 2003 r. – przedstawiciele rządów 15 państw członkowskich i 10 kandydujących podpisali w Atenach traktat akcesyjny rozszerzający Unię
• 1 maja 2004 r. – nowe państwa członkowskie: Cypr, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Republika Czeska, Słowacja, Słowenia i Węgry (w sumie 25 krajów).
• 29 października 2004 r. – 25 krajów UE podpisuje Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy.
• 29 maja 2005 r. – Francuzi, jako pierwszy kraj UE, wyraźną większością głosów odrzucili w referendum konstytucję Unii Europejskiej.
• 1 stycznia 2007 r. – nowe państwa członkowskie: Bułgaria i Rumunia (w sumie 27 krajów). Słowenia dołączyła do strefy euro
• 21 – 23 czerwca 2007 r. – szczyt Unii Europejskiej w Brukseli dotyczący zmiany systemu głosowania w Radzie UE.
• 13 grudnia 2007 r. – szczyt UE w Lizbonie i podpisanie traktatu lizbońskiego
• w Worku Turoszowskim, na trójstyku granic polskiej, czeskiej i niemieckiej
• 1 stycznia 2008 r. – euro – walutą na Cyprze i Malcie
• 1 stycznia 2009 r. – euro – walutą na Słowacji
• 1 grudnia 2009 r. - wejście w życie Traktatu Lizbońskiego

 

Droga Polski do Unii Europejskiej:

 

• W maju 1990 roku Polska przedstawiła formalny wniosek w sprawie stowarzyszenia ze Wspólnotami Europejskimi. Negocjacje trwały około roku i zakończyły się podpisaniem 16 grudnia 1991 roku Układu Europejskiego. Układ wszedł w życie w 1994 roku.
• Główne warunki przystąpienia do Unii:

-          stabilność instytucji gwarantujących demokrację,

-          funkcjonowanie gospodarki rynkowej,

-          zdolność do sprostania warunkom konkurencji i siłom rynkowym w Unii,

-          zdolność przyjęcia wszystkich zobowiązań wynikających z członkostwa.

• Polska złożyła wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej 5 kwietnia 1994 roku.
• Na konferencję inauguracyjną na szczeblu ministrów spraw zagranicznych w marcu 1998 roku w Londynie zaproszono również pozostałych 5 kandydatów z Europy Środkowo- Wschodniej: Litwę, Łotwę, Słowację, Bułgarię i Rumunię.
• W 1996 roku rozpoczął działalność Komitet Integracji Europejskiej, zajmujący się programowaniem i koordynowaniem działań dostosowawczych Polski do standardów europejskich.
• W 1998 roku powołano Zespół Negocjacyjny, skupiający przedstawicieli głównych resortów zaangażowanych w negocjacje oraz głównego negocjatora Jana Kułakowskiego. 13 grudnia 2002 roku po trudnych rozmowach w Kopenhadze Polska zakończyła negocjacje.
• Traktat akcesyjny podpisany został 16 kwietnia 2003 roku w Atenach. 7-8 czerwca 2003 roku przeprowadzono w Polsce referendum ludowe w sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej.
• 1 maja 2004 roku Polska uzyskała pełne członkostwo w Unii Europejskiej.

 

Współpraca w obrębie Unii Europejskiej jest oparta na trzech filarach, które stanowią:

-          polityka ekonomiczna,

-          polityka zagraniczna i polityka bezpieczeństwa,

-          sprawy wewnętrzne i wymiar sprawiedliwości.

 

Symbole Unii Europejskiej:

• Flaga- 12 gwiazd umieszczonych jak godziny na tarczy zegara na lazurowym tle.
• Hymn- finałowa kantata IX symfonii Ludwika van Beethovena do słów Ody do radości Fryderyka Schillera.
• Dzień Europy- 9 maja, na pamiątkę ogłoszenia Deklaracji Schumana.
• Paszport europejski – ma kolor wina burgundzkiego i zawiera napis „Wspólnota Europejska” pod nazwą państwa wydającego dokument.
• Obywatelstwo Unii- posiada je każda osoba o narodowości jednego z krajów członkowskich.

 

Temat: Instytucje Unii Europejskiej.

 

 

								KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY
			KOMISJA EUROPEJSKA
					TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
	TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI
			PARLAMENT EUROPEJSKI

 

Rada Europejska, w której skład wchodzą szefowie państw lub rządów oraz przewodniczący Komisji Europejskiej, stanowi naczelny organ decyzyjny. Zajmuje się kwestiami strategicznymi z punktu widzenia rozwoju Unii oraz określa główne kierunki jej polityki.

 

Parlament Europejski jest instytucją reprezentującą obywateli państw członkowskich. Obecnie liczy 736 członków. Członkowie wybierani są na 5- cio letnią kadencję, grupują się wedle orientacji politycznej, a nie kryterium państw narodowych. Podstawowe uprawnienia parlamentu to: współtworzenie prawa, kontrola budżetu Unii raz kontrola Komisji Europejskiej. (Polska ma 50 miejsc w Parlamencie Europejskim).

 

Rada Unii Europejskiej składa się z przedstawicieli państw członkowskich na szczeblu ministerialnym. Zajmuje się tworzeniem prawa unijnego, określeniem celów politycznych, koordynowaniem polityki państw członkowskich.

 

Komisja Europejska z siedzibą w Brukseli jest organem wykonawczym. Składa się z 27 komisarzy, wybieranych na 5 lat i odpowiedzialnych za poszczególne dziedziny działania Unii. Komisja ma prawo inicjatywy w propozycjach legislacyjnych, odpowiada za realizację wspólnych polityk dotyczących konkretnych spraw, administruje budżetem, reprezentuje Wspólnoty na zewnątrz i prowadzi międzynarodowe negocjacje.

 

Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich jest organem sądowym i składa się z 27 sędziów wybieranych na 6 lat i 8 sędziów rzeczników generalnych. Spełnia funkcję sądu międzynarodowego, konstytucyjnego i administracyjnego.

 

Komitet Regionów jest zgromadzeniem doradczym dla Rady i Komisji Europejskiej zwłaszcza w sprawach dotyczących polityki regionalnej. W jego skład wchodzi 344 przedstawicieli społeczności lokalnych mianowanych przez Radę Unii.

 

Komitet Ekonomiczno- Społeczny jest zgromadzeniem doradczym dla Rady i Komisji Europejskiej w sprawach Wspólnot Europejskich. W jego skład wchodzi 344 członków rekomendowanych przez rządy państw członkowskich na okres 4 lat.

 

Trybunał Obrachunkowy składa się z 27 członków wyznaczanych na 6 lat przez państwa członkowskie. Jego podstawowym zadaniem jest kontrola sposobów zarządzania finansami Wspólnot.

Temat: Problemy i zagrożenia współczesnego świata.

1. 1. Problemy społeczno- ekonomiczne:

• Problemy demograficzne.

Największe tempo wzrostu liczby ludności charakteryzuje kraje słabo rozwinięte. Ponad połowa mieszkańców Ziemi zamieszkuje: Chiny, Indie, Indonezję, Brazylię, Bangladesz, Pakistan, Nigerię i Meksyk. Szczególnie duży przyrost naturalny występuje na kontynencie afrykańskim.

• Dysproporcje w rozwoju ekonomicznym (dysproporcje między bogatą Północą a ubogim Południem, czyli Trzecim Światem).

Problemem tej części świata jest między innymi: wysoki przyrost naturalny i związane z tym przeludnienie. Są to najczęściej kraje postkolonialne, intensywnie eksploatowane niegdyś przez metropolię, a obecnie rządzone przez skorumpowane władzę, skutecznie blokujące wszelkie możliwości modernizacji.

• Ubóstwo, głód i niedożywienie.

Czynnikiem niekorzystnie wpływającym na problem wyżywienia jest nierównomierne rozmieszczenie produkcji rolnej (problemem nie jest brak żywności, ile nierównomierny jej rozdział). Kraje wysoko rozwinięte wprowadzają ograniczenia rodzimej produkcji rolnej, stosują bariery dla importu żywności, a kraje Trzeciego Świata borykają się z głodem i niedożywieniem (Somalia, Etiopia, Sudan, Ruanda). Poważnym problemem blisko związanym z kwestią wyżywienia są trudności w zaopatrzeniu mieszkańców Ziemi w wodę.

• Nierówności społeczne.

Powodują często większe dysproporcje i rozwarstwienie społeczeństwa niż w krajach wysoko rozwiniętych. Przykładem może być Etiopia, której cesarz Hajle Sellasje posiadał 27 luksusowych samochodów wykonanych na zamówienie, a wielu jego poddanych umierało z głodu.

• Ruchy migracyjne- uchodźstwo z powodów ekonomicznych i politycznych.
• Zagrożenia zdrowia- choroby cywilizacyjne i społeczne.

Promieniowanie jonizujące, zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby powoduje zwrost zachorowań na choroby nowotworowe. Nieracjonalne odżywianie się, brak ruchu są przyczynami chorób układu krążenia. W krajach Trzeciego Świata  poważnym zagrożeniem są choroby zakaźne, głównie AIDS i dżuma. W krajach wysoko rozwiniętych nowym problemem są zaburzenia zdrowia psychicznego , które są ubocznym rezultatem postępu naukowo- technicznego. Wśród mieszkańców dużych miast coraz powszechniejsza staje się fobia społeczna, czyli lęk przed kontaktem z innymi ludźmi.

SZOK PRZYSZŁOŚCI- stan dezorientacji i stresy spowodowane szybkim następowaniem zmian społecznych i technicznych, a zwłaszcza zmiennymi normami wartości i zachowania się w środowisku.

 

1. 2. Problemy cywilizacyjno- kulturowe:

• Zacofanie cywilizacyjne i analfabetyzm. Państw Trzeciego Świata jest przyczyną słabego rozwoju ekonomicznego i bezrobocia, a zarazem utrudnia zwalczanie głodu i chorób. Różnice kulturowe są następstwem kolonializmu i neokolonializmu.

 

1. 3. Degradacja środowiska naturalnego:

• Zanieczyszczenie powietrza
• Zanieczyszczenie wód
• Degradacja gleb

Temat: Zjawisko międzynarodowego terroryzmu i przestępczości zorganizowanej.

 

Wśród zagrożeń globalnych, oprócz tych wynikających z problemów społeczno- ekonomicznych i cywilizacyjno- kulturowych, należy wymienić również zakłócenia ładu międzynarodowego.

 

ŁAD MIĘDZYNARODOWY- to porządek świata wyznaczony przez stan stosunków pomiędzy państwami.

 

Przyczyny współczesnych konfliktów zbrojnych:

• Głęboki kryzys gospodarczy i społeczny państw postkomunistycznych i odrodzenie konfliktów etnicznych,
• Spory terytorialne,
• Wzrost liczby wojen domowych- wewnętrzne układy społeczno- polityczne,
• Integracja innych państw w rozwiązywanie konfliktów,
• Nadmierne zbrojenia,
• Spory o surowce mineralne,
• Procesy formowania się narodów,
• Ideologiczne i religijne źródła konfliktów zbrojnych,
• Spory graniczne,
• Ruchy separatystyczne.

 

Jednym z największych zagrożeń ładu światowego na przełomie XX i XXI wieku jest terroryzm.

 

TERRORYZM- (łac. Terror- strach, groza) oznacza używanie siły i przemocy, organizowanie i stosowanie zbrojnych zamachów na ludzi powiązanych z władzą, przeciwników politycznych, religijnych, osoby innej narodowości w celu zdobycia władzy, wyrażenia protestu, uzyskania okupu, wymuszania określonych zachowań i zastraszania opinii publicznej.

Do najważniejszych organizacji terrorystycznych zalicza się : terroryzm islamski, etniczny oraz lewacki.

 

TERRORYZM ARABSKI (ISLAMSKI)- walka świata arabskiego z syjonizmem.

Prowadzona przez długie lata konfrontacyjna polityka Izraela wobec państw arabskich (Egipt, Syria, Jordania, Liban) i odmawianie narodowi palestyńskiemu prawa do posiadania państwa doprowadziło do utrwalenia w świadomości muzułmańskich społeczeństw Bliskiego Wschodu przekonania, że Izrael jest wrogiem historycznym i religijnym. Utworzono organizację głoszące potrzebę walki z syjonizmem. Były to między innymi:

• Ludowy Front Walki- Samir Ghosheh,
• Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny- Georg Habish,
• Demokratyczny Front Wyzwolenia Palestyny- Naif Hawameh,
• Al.- Fatah- Jasir Arafat.

Inną grupę terrorystycznych organizacji arabskich stanowią:

• Egipski Dzihad,
• Palestyński Hamas,
• Libańsko- irański Hezbollah,
• Saudyjsko- afgańska Al.- Kaida

Cechą wspólną tych organizacji jest fundamentalizm islamski, głoszący ideę świętej wojny z niewiernymi, wyzwolenie Jerozolimy z rąk „szatana” (Izraela), likwidowanie zdrajców islamu.

Al.- Kaida (Baza) Osamy bin Ladena jest rodzajem sieci wielu organizacji fundamentalistycznych z różnych krajów arabskich. Dysponując potężnymi środkami finansowymi, jest w stanie prowadzić działalność terrorystyczną na skalę międzynarodową, nawet z wykorzystaniem broni biologicznej, chemicznej oraz sieci informatycznych. Osama bin Laden odpowiedzialny jest za atak na WTC w Nowym Jorku 11 września 2001 roku, wskutek którego śmierć poniosło 3000 , a ranionych zostało kilkadziesiąt tysięcy ludzi.

 

TERRORYZM ETNICZNY- celem jest osiągnięcie suwerenności politycznej regionu, w którym działają.

• Przykładem jest IRA- Irlandzka Armia Republikańska, założona w 1969 roku jako zbrojne ramię ruchu Sinn Fein, dążącego do wyzwolenia Irlandii Północnej spod zależności brytyjskiej i połączenia jej z Republiką Irlandii.
• Drugą organizacją jest baskijska organizacja separatystyczna ETA, założona w 1959 roku, żądająca samostanowienia dla Kraju Basków i oderwania go od Hiszpanii.

 

TERRORYZM LEWACKI- terroryzm ekstermistycznych grup lewicowych.

W służbie marksizmu i leninizmu grupy te organizowały akcje przeciwko politykom, ludziom z kręgu biznesu, prowadziły walkę z państwem, porządkiem prawnym i systemem gospodarczym. Do najbardziej znanych organizacji zaliczyć należy:

• Włoskie Czerwone Brygady,
• Niemiecką Frakcję Czerwonej Armii,
• Japońską Czerwoną Armię,
• Peruwiański Świetlisty Szlak.

 

Coraz poważniejszym zagrożeniem dla bezpieczeństwa międzynarodowego staje się przestępczość zorganizowana- działalność organizacji mafijnych. Do najsłynniejszych należy sycylijska cosa nostra i neapolitańska camorra. Organizacje mafijne zajmują się głównie produkcją narkotyków i handlem nimi, przemytem broni, handlem żywym towarem.

Szansą na zapewnienie ładu międzynarodowego jest rozwój modelu bezpieczeństwa uniwersalnego (ONZ, NATO) lub systemu bezpieczeństwa regionalnego (Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Unia Zachodnioeuropejska i Unia Europejska).

« poprzednia