Gimnazjum nr 14 w Katowicach

Osiedle robotnicze Nikiszowiec powstało w latach 1908-1911 na terenie Janowa, w pobliżu szybu "Nikisz"(stąd jego nazwa), jednegoz czternastu szybów kopalni "Giesche" (dziś szyb "Poniatowski" kopalni "Wieczorek"). Projektantem osiedla był architekt Jerzy Zillmann z Charlottenburga, twórca oryginalnej zabudowy Giszowca.
       W przeciwieństwie do Giszowca, zbudowanego w stylu wiejskim, zabudowa Nikiszowca ma charakter miejski. Zgodnie z generalną koncepcją architektoniczną osiedle przybrało kształt widowni amfiteatralnej (widzianej z lotu ptaka). Wszystkie uliczki i przejścia zbiegają się jakby na scenie, którą tworzy plac centralny (obecnie plac Wyzwolenia). Wzdłuż placu biegną arkadowe krużganki z podcieniami, w których mieszczą się sklepy. We wnętrzu poszczególnych sektorów (dziewięć bloków mieszkalnych) znajdują się podwórka gospodarcze. Osiedle okalały budynki administracji kopalni "Giesche" (dziś "Wieczorek"), cechownia (obecnie po przebudowie Dom Kultury), łaźnie. W osiedlu znajdowała się również szkoła.
       W roku 1914 rozpoczęto na centralnym placu osiedla budowę neobarokowego kościoła według projektu braci E. i J. Zillmannów. W kościele, którego budowę ukończono w 1927 roku, znajdują się cenne dzieła sztuki, m.in. witraże wykonane przez Jerzego Schneidra z Ratyzbony i zabytkowe organy firmy Reger z Karniowa.


W okresie powstań śląskich, zwłaszcza podczas pierwszego, na terenie Nikiszowca toczyły się zacięte walki (przedstawione m.in. w filmie Kazimierza Kutza "Sól ziemi czarnej"). W czasie plebiscytu robotnicy Nikiszowca jednoznacznie opowiedzieli się za Polską (72% głosujących). W roku 1924 Nikiszowiec znalazł sie w granicach zreorganizowanej gminy Janów. W 1935 roku osiedle liczyło 7 tysięcy mieszkańców, głównie rodzin górników kopalni "Giesche".
        W okresie międzywojennym górnicy często występowali przeciw pracodawcy - spółce akcyjnej "Giesche" (po reorganizacji w 1922 roku własność kapitału amerykańskiego).Pod kierownictwem komunistów (mających tu silną komórkę) z Józefem Wieczorkiem na czele, górnikiem kopalni "Giesche", prowadzili oni zdecydowaną walkę o poprawę warunków socjalnych. W latach 1922-1924 żądali lepszych zarobków; w 1932 roku w czsie wielkiego kryzysu gospodarczego, protestowali przeciw redukcjom i obniżce płac; w roku 1937, inicjując sześć razy strajk, żądali wyższych zarobków. Obrazy z okresu pierwszych strajków na terenie osiedla przedstawione zostały w filmie reżyserowanym przez Kazimierza Kutza "Perła w koronie" (m.in. epizod walki robotników z policją 6 listopada 1923 roku).
       W latach międzywojennych Nikiszowiec posiadał trzy szkoły powszechne.
       Od 1919 roku działał tu chór mieszany "Wolność" (od 1927 roku pod nazwą "Halka"), a od 1922 roku chór męski im. S. Moniuszki. Chóry zrzeszały dużą liczbę śpiewaków; chór im. Moniuszki maiał w 1939 roku 215 członków. Dyrygentemi byli m.in.Wiktor Bara i Wojciech Bywalec.